Dietetyka

Nadmierna masa ciała u dzieci- ocena i postępowanie

Mali pacjenci w gabinecie dietetyka to nie lada wyzwanie. Jakby na to nie patrzeć praca z dziećmi to złożony temat, bo praktycznie w 100% przypadków praca opiera się na zmianie zwyczajów żywieniowych całej rodziny. Niestety statystyki nie są zbyt optymistyczne, bo tak jak wzrasta liczba dorosłych z nadwagą i otyłością taki samo wzrasta ilość dzieci z nadmierną masą ciała i wszystko wskazuje na to, że lepiej w tym temacie raczej nie będzie. Jednak zacznijmy od początku, czyli na jakiej podstawie stwierdzamy że dziecko ma problem z nadmiarowymi kilogramami.

Ocena stanu odżywienia dzieci

Dysponujemy kilkoma metodami, które mogą być pomocne przy ocenie czy mamy u dziecka problem z nadmiarowymi kilogramami:

1. Siatki centylowe wzrostu i wagi– Mały Człowiek od urodzenia jest poddawany szczegółowym pomiarom, zwłaszcza w 1 r.ż. W samej piramidzie żywienia dzieci w wieku od 4-18 lat uwzględniono regularne pomiary masy ciała. Zresztą jest to najprostszy sposób monitorowania masy ciała. Otrzymane wyniki nanosimy na układ odniesienia dla norm rozwojowych, czyli siatki centylowe. Dobrze jest systematycznie wykonywać pomiary i nanosić je na siatki centylowe.

2. Siatki centylowe BMI– jeśli znamy wzrost i wagę możemy wyliczyć wskaźnik BMI. Ważna uwaga- u dzieci normy BMI są inne niż dla dorosłych! Druga rzecz- wyniki nanosimy na siatkę centylową. W zależności od wieku i płci dziecka wartości prawidłowe będą wyglądały nieco inaczej. Bardzo ogólnie można powiedzieć że norma jeśli chodzi o BMI to wyniki między 14 a 17 (tabela poniżej). Natomiast jeśli chodzi o interpretację na siatkach:

  • BMI powyżej 85 centyla to granica nadwagi (BMI w zakresie 85-95 centyla),
  • BMI powyżej 95 centyla to granica otyłości (BMI równe 95 i powyżej)

Wskaźnika BMI nie stosuje się u dzieci poniżej 2 r.ż!

3. Pomiar obwodu talii– wskaźnik oceny nagromadzenia tłuszczowej tkanki trzewnej i element oceny rozwoju ryzyka chorób dietozależnych, w tym zespołu metabolicznego. Wartości powyżej 90 centyla na siatkach centylowych pozwalają stwierdzić otyłość trzewną

4. Ocena składu masy ciała– wymienione wyżej metody nie powiedzą nam nic na temat zawartości tkanki tłuszczowej i jej rozłożenia w organizmie. Z pomocą może nam przyjść jedna z metod oceny składu masy ciała- prosta i bezinwazyjna analiza bioimpedancji elektrycznej (BIA). Dzięki niej uzyskujemy informację na temat zawartości beztłuszczowej masy ciała oraz zawartości tkanki tłuszczowej.

Jakie mogą być powikłania otyłości u dzieci?

Właściwe mogą być takie jak u dorosłych. Wśród nich warto wymienić:

-zaburzenia gospodarki węglowodanowej, insulinooporność

-cukrzyca typu II

-endokrynopatie

-dyslipidemie

-niealkoholowe stłuszczenie wątroby-NAFLD

-problemy psychologiczne

-zaburzenia funkcji układu pokarmowego

-zaburzenia mikrobioty

-problemy z układem kostno-stawowym

Postępowanie dietetyczne u dziecka z nadmierną masą ciała

Tutaj najważniejsza jest modyfikacja stylu życia. Pod tym pojęciem kryje się zmiana nawyków żywieniowych oraz wprowadzenie aktywności fizycznej. Postępowanie i wyznaczenie celów powinno być poprzedzone oceną sposobu żywienia i życia rodziny. Jeśli jest dużo rzeczy do poprawy wówczas warto zmiany wprowadzać stopniowo. W stosunku do dzieci nie lubię określenia dieta redukcyjna i raczej jestem zwolenniczką diety normkalorycznej z naciskiem na korektę obecnych zwyczajów żywieniowych. Co więcej celem może być nawet utrzymanie obecnej masy ciała lub spowolnienie przyrostu masy ciała do momentu aż wskaźnik BMI osiągnie wartość prawidłową (przecież nie możemy zapominać że dzieci rosną i przy zwiększeniu wzrostu a utrzymaniu masy ciała na stałym poziomie za jakiś czas BMI będzie miało mniejsza wartość). Wskaźnikiem, że mały pacjent stosuje się do zaleceń jest zmiana składu masy ciała. Tutaj bardzo pomaga wprowadzenie aktywności fizycznej. Jeśli dziecko wprowadziło jakąś formę ruchu+ nastąpiła zmiana nawyków wówczas w analizie składu masy ciała powinna zmniejszyć się zawartość tkanki tłuszczowej, natomiast masa ciała może pozostać na takim poziomie jak na pierwszej wizycie.

fot. Pixabay

Gdzieś w obiegowej opinii pojawia się takie stwierdzenie, że jeśli mamy dziecko z nadwagą/otyłością to z niej wyrośnie. Często jest też niestety tak że otyłe dziecko wyrasta na otyłego dorosłego. Druga rzecz-już od najmłodszych lat „pracujemy” na występowanie schorzeń w wieku dorosłym a jak wcześniej wymieniałam otyłość ma wpływ na występowanie szeregu zaburzeń. Tak więc wniosek nasuwa się sam i warto popracować nad utratą nadmiarowych kilogramów u dziecka niż „czekać aż wyrośnie z nadwagi i otyłości”.

Źródła:

  1. ” Otyłość wieku rozwojowego” A. Noczyńska i A. Zubkiewicz-Kucharska
  2. ” Postępowanie żywieniowe w leczeniu otyłości u dzieci i młodzieży” M. Skrzypek i wsp.
  3. ” Ocena stanu odżywienia dzieci” A. Radzikowski i A. Wielowiejska
  4. „Wskaźnik masy ciała u dzieci z otyłością prostą” Z. Kułaga i A. Świąder

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s